Een gesprek met een tiener Wayne Rooney in Goodison Park hielp hem zijn antwoord te vinden.
Mick Rathbone had jaren nagedacht over waarom sommige voetballers zonder een spoor van angst de grootste wedstrijden van hun carrière konden betreden, terwijl anderen moeite hadden om te presteren ondanks dat ze over alle nodige vaardigheden beschikten. Bij Everton werkte hij samen met Wayne Rooney, een tiener wiens talent al duidelijk was. Maar het was niet alleen wat Rooney met een voetbal deed dat bij Rathbone bleef hangen. Het was de manier waarop hij het spel benaderde.
"Ik was erbij toen Wayne dat doelpunt scoorde," glimlacht Rathbone als hij dat moment herinnert. Football Presse. "Dat was mijn derde wedstrijd voor Everton. Dat was adembenemend, en dat was de aankondiging van de beste speler van een generatie. We wisten het toch al bij de club, maar dat was de officiële onthulling van deze generatie-superster.
"Was Wayne Rooney de beste jonge speler die je ooit hebt gezien? Trevor Francis in de beginjaren was dat. Maar ja, Wayne was dat."
Rooney's buitengewone schot tegen Arsenal in oktober 2002 maakte hem bekend bij de bredere voetbalwereld, maar Rathbone had een meer persoonlijke reden om geïnteresseerd te zijn in de jonge aanvaller. Zijn eigen speelcarrière was gevormd door een gebrek aan zelfvertrouwen, en hij had een groot deel van zijn leven geprobeerd te begrijpen waarom.
"Door mijn eerste boek heen, omdat ik geen zelfvertrouwen had toen ik een jonge speler bij Birmingham was. Het boek is een 35-jarige reis naar succes in de bekerfinales als fysiotherapeut, maar het gaat over jezelf twijfelen en het gaat over angst en het gaat over onderpresteren omdat je bang bent om te spelen. En echt, de eerste jaren bij Birmingham in de hoogste divisie zijn heel, heel donker.
"Dus het boek draagt een fascinatie door mij van dat soort angst en prestatieangst. Ik vertel het verhaal in mijn eerste boek. Het is altijd, voor mij, die zoektocht. Waarom zijn sommige mensen niet nerveus? Waarom zijn sommige mensen nerveus? Waarom was ik bang? Omdat ik zo'n goede speler was."
Rathbone had Birmingham tientallen jaren eerder verlaten en zich gevestigd in de voetbalgeneeskunde. Tegen de tijd dat hij bij Everton aankwam, had hij jaren doorgebracht met spelers op verschillende niveaus van het professionele spel. Toch bleef de vraag: wat zorgde ervoor dat sommige voetballers floreerden wanneer de druk het grootst was?
Zijn eerste Merseyside derby in Goodison Park gaf een antwoord dat hij de rest van zijn carrière zou herinneren. Het was een live uitgezonden wedstrijd op zaterdagmiddag tegen Liverpool, en Rathbone was zich aan het voorbereiden op de aftrap toen Rooney de medische kamer binnenwandelde.
"Hoe dan ook, het is nu 30 jaar later sinds ik Birmingham heb verlaten, en ik ben nu bij Everton. Ik zal dit verhaal vertellen. Het is de eerste Merseyside derby voor mij en voor Wayne, thuis in Goodison, vier uur Sky-wedstrijd. Dus ik maak me klaar, anderhalf uur voor de aftrap.
"Ik ben nerveus. Ik speel niet. Maar ik ben nerveus. Ik ben alleen de fysiotherapeut. Mijn handen zijn zweterig. Wayne komt de medische kamer binnen, hij schopt de bal tegen de muur, en ik zeg: 'Wayne, ontspan, geniet, wees niet te nerveus.'
"Hij zegt: 'Baz, ik ben niet nerveus.'"
Rathbone was verrast. Hij voelde de druk van een gelegenheid waarbij hij geen directe invloed op het resultaat zou hebben, terwijl Rooney, een van de spelers die het verschil moest maken, er volledig comfortabel uitzag.
"Maar op een grappige manier had ik hem nodig om nerveus te zijn. Ik had dat nodig. Ik sloot de deur, ging naar hem toe, ik zei: 'Vriend, het is oké om nerveus te zijn.'
"Hij zegt: 'Baz, ik ben niet nerveuzer dan wanneer ik naar het park ga om te spelen met mijn schoolvrienden.'
"En ik zeg in mijn boek, in een notendop, 30 jaar zoeken voor mij, dat is het. Sommige mensen zijn geboren om op dat niveau te zijn en sommige mensen zijn dat niet."
Voor Rathbone was het een openbaring die geworteld was in zijn eigen ervaring. Hij had jaren nagedacht over waarom hij zo bang was om te spelen, ondanks dat hij geloofde dat hij goed genoeg was. Rooney's antwoord suggereerde dat, voor sommige voetballers, de grootste gelegenheden zich niet fundamenteel anders voelden dan het spel dat ze altijd al hadden liefgehad.
Het was een onderscheid dat Rathbone bleef observeren terwijl zijn carrière hem door verschillende niveaus van het professionele spel leidde. De spelers aan de top waren niet gewoon betere voetballers, geloofde hij. Ze bezaten ook een bepaald soort zelfvertrouwen.
"Toen ik in de jaren '90 fysiotherapeut werd bij Halifax, voor 2.000 mensen, merkte ik dat de spelers wanneer ze binnenkwamen er echt nerveus en gespannen uitzagen, alsof het een enorme grote zaak was.
"Versnel 35 jaar, ik ben in Anfield voor de Merseyside derby, of bij Man United, of bij Chelsea, of in Goodison wanneer ze misschien tegen Liverpool spelen, en je Nevilles en je Kales en je Tim Howards, je Carseys, je Kev Kilbans, ze komen binnen, ze lachen en grappen.
"En ik zeg in mijn boek, dat is het verschil. Deze jongens zijn geboren om aan de top te zijn. En ja, ze zijn goede spelers, maar de jongens in League Two zijn ook goede spelers. De jongens aan de top, denk ik, zijn iets betere spelers. Natuurlijk zijn ze dat. Maar het is meer dan dat. Het is dat aangeboren geloof en dat begrip dat dit is waar je leeft."
Rathbone was voorzichtig om niet te suggereren dat vaardigheid, voorbereiding of hard werken voor niets telden. Hij had zijn professionele leven besteed aan het helpen van spelers om van blessures te herstellen en terug te keren naar het veld. Maar zijn ervaringen hadden hem ervan overtuigd dat zelfvertrouwen niet iets was dat een fysiotherapeut simpelweg kon bieden met een paar bemoedigende woorden.
"Alles is een probleem, alles is nerveus en dat, zoals je weet wat ik bedoel? Dus ik zag dat in die tijd bij Everton, iets waar ik 30 jaar naar op zoek ben geweest. Weet je, waarom was ik bang? Waarom was ik zo nerveus?
"En ik concludeerde, ik zei in het eerste boek, het is gewoon aangeboren. Het is een deel van wie je bent, wat je bent, dat zelfvertrouwen. En je kunt echt niet een arm om je schouder leggen en zeggen: 'Kom op, je bent fantastisch.' Je weet, het zit in je. Het is wat je gelooft. Het is je DNA, om een beter woord te gebruiken."
Dat was wat Rooney's reactie zo memorabel maakte. Rathbone was nerveus geweest voor een derby die de stemming van een hele stad zou bepalen, maar de jonge aanvaller had de ervaring beschreven in de taal van een kind dat naar buiten gaat om te spelen met zijn vrienden.
Rooney's talent was duidelijk. Zijn doelpunt tegen Arsenal had al het spectaculaire bewijs geleverd. Maar Rathbone's herinnering aan de tiener in de medische kamer bood iets meer persoonlijks: een glimp van het zelfvertrouwen dat, in zijn ervaring, degenen die de grootste podia van het voetbal konden bewonen scheidde van degenen die moeite hadden om zich daar comfortabel te voelen.
Voor een man die 30 jaar had besteed aan het zoeken naar een verklaring, had Rooney het in een enkele zin geleverd.
Mick Rathbone is de auteur van "The Smell of Football III: One Hundred Days in the Dug Out" van Pitch Publishing - wat is hier beschikbaar.
