Historicus Gary Sherrard legt uit waarom de prestatie van Cox meer erkenning verdient -- en waarom zijn vertrek een van de grote wat-als in de geschiedenis van de club blijft.
Sherrard geeft toe dat Cox niet noodzakelijk de aanstelling was waar Newcastle-supporters op hadden gehoopt. De club was in de Tweede Divisie en was geassocieerd met meer beroemde namen in het management, maar Cox kwam van Chesterfield en begon een team op te bouwen dat de richting van Newcastle United zou veranderen.
Sherrard vertelde Football Presse, "Arthur Cox kwam van Chesterfield en dacht, kunnen we niet iemand van hogerop vinden? Hij had ook niet bepaald een sterrencarrière als coach, maar geduldig, je kon zien, terugkijkend, toen ik het eerste boek over The Wilderness Years deed, zie je de stukjes op hun plaats vallen, en een beetje geduld.
"En betrokken zijn bij het tekenen van Kevin Keegan, er was niet veel dat Arthur daarna verkeerd kon doen."
De komst van Keegan in 1982 transformeerde de verwachtingen. Sherrard herinnert zich de ongeloof toen Newcastle werd gelinkt aan de voormalige aanvoerder van Engeland, die toen bij Southampton speelde, en de buitengewone scènes toen de transfer werd bevestigd.
"Plotseling kwamen deze verhalen naar boven, en ik herinner me dat ik bij mijn vader was en we allebei dachten, het is een manier om seizoenkaarten te verkopen, nietwaar? Het bestuur, dat op dat moment niet bekend stond om dynamisch te zijn, zetten ze gewoon de naam hier neer, noemen ze gewoon wat namen? Ze zullen wat seizoenkaarten verkopen op basis daarvan.
"En toen het werd aangekondigd, was het gewoon pandemonium."
Cox had de figuur gevonden die Newcastle kon opvijzelen, maar hij moest ook een team om hem heen bouwen. Sherrard's herinneringen aan Chris Waddle illustreren het vermogen van de manager om potentieel te herkennen en een jonge speler het vertrouwen te geven om zichzelf te uiten.
"Hij had vrij vroeg periodes buiten het team, en ik denk dat het een kwestie was van Chris Waddle te overtuigen dat hij in staat was om op dat niveau te spelen, net zozeer als het een kwestie was van hem andere mensen te overtuigen dat hij daar kon spelen.
"Zodra Arthur Cox als manager binnenkwam en hem dat vertrouwen gaf en hem een soort unieke rol gaf op dat moment, waren er niet veel omgekeerde vleugelspelers in de vroege jaren '80, en Chris Waddle werd de soort die zou rondzwerven. Hij zou een tijdje op de linkerflank staan, dan op de rechterflank, hij zou centraal opduiken."
Peter Beardsley arriveerde in het tweede seizoen van Keegan's tijd bij de club, in 1983-84. Samen gaven Keegan, Waddle en Beardsley Newcastle een aanvallende dreiging die het team memorabel en succesvol maakte.
Sherrard gelooft dat Cox's reputatie onder supporters precies is blijven bestaan vanwege de spelers die hij samenbracht en de omvang van de klus die hij voltooide.
"Hij stelde een team samen met Keegan, Waddle en Beardsley als je voorhoede. Hij zal zeer dierbaar herinnerd worden."
Newcastle promoveerde in 1984 naar de Eerste Divisie, maar Cox zou hen niet naar de hoogste klasse leiden. De club kon geen nieuw contract met de manager overeenkomen, en hij vertrok naar Derby County. Voor supporters was het tijdstip moeilijk te begrijpen: na jaren van strijd had de club eindelijk zijn weg teruggevonden, alleen om de man te verliezen die dat mogelijk had gemaakt.
"Het was gewoon ongelukkig dat in de zomer dat dat team promoveerde, de club geen nieuw contract kon overeenkomen en Arthur weg was. En je denkt, het werk dat is verzet om deze club van het midden van de Tweede Divisie die absoluut nergens heen ging naar het tekenen van Kevin Keegan te krijgen, het niet krijgen van promotie in het eerste jaar was waarschijnlijk niet in het script.
"Je zou denken dat hij zoveel verschil zou maken dat je het meteen zou doen, maar het in het tweede jaar te doen en dan niet die manager te hebben die je naar de Eerste Divisie zou brengen zoals het toen was, dat was een enorme schok."
De redenen voor de splitsing waren niet helemaal duidelijk voor Sherrard, maar hij gelooft dat het geschil geworteld was in de zekerheid van Cox's contract en de uitdaging om een nieuw gepromoveerd team met beperkte middelen te versterken.
"Het zou allemaal neerkomen op de zekerheid van het contract. Ik kan me de details op dat moment niet herinneren, maar had geen geweldige staat van dienst voor dat soort dingen.
"En het zal neerkomen op, als het de voorwaarden van zijn contract waren en mogelijk de voorwaarden van hoe je een team dat net gepromoveerd is en nu je beste speler, talisman, Europese Voetballer van het Jaar, hebt verloren, verbetert? Hoe vervang je die speler? Ik zou me voorstellen dat dat behoorlijk gespannen gesprekken waren toen er niet veel geld beschikbaar was."
Keegan stopte in 1984 met voetballen, waardoor Newcastle de taak kreeg om een figuur te vervangen die centraal was geworden in de identiteit van de club. In de jaren die volgden, vertrokken Waddle, Beardsley en Paul Gascoigne ook, en Sherrard merkt op dat de opbrengsten niet consistent werden omgezet in vergelijkbaar talent.
Cox werd later meerdere keren gelinkt aan een terugkeer naar Newcastle, maar tegen die tijd had hij zich gevestigd bij Derby. Toen hij uiteindelijk terugkeerde naar St James' Park, was het in een heel andere rol: als assistent van Keegan tijdens de eerste periode van de manager aan het roer.
Voor al de teleurstelling rond zijn vertrek, zegt Sherrard dat de genegenheid voor Cox sterk blijft.
"Zeer, zeer warm herinnerd, en de soort eerlijke, hardwerkende, rechttoe rechtaan voetbaldude, maar hij heeft het grootste transferverhaal dat we waarschijnlijk ooit hebben gehad, gerealiseerd."
Het is een passende beoordeling van een manager wiens prestatie verloren kan gaan in de schaduw van de ster die hij overtuigde om naar het noorden te komen. Keegan werd het gezicht van Newcastle's wederopstanding, maar Cox was de manager die die wederopstanding mogelijk maakte -- hij gaf Waddle het vertrouwen om te bloeien, bracht Beardsley in het team en stelde een team samen dat in staat was om Newcastle terug te brengen waar hun supporters geloofden dat ze thuishoorden.
De promotie was Cox's triomf, ook al was hij er niet meer om het volgende hoofdstuk te genieten. Voor Newcastle-fans is dat het bittersweet deel van zijn nalatenschap: een manager die warm wordt herinnerd voor wat hij heeft opgebouwd, en wiens vertrek supporters deed afvragen wat er had kunnen volgen als hij was gebleven.
Gary Sherrard is de auteur van "Miles Away: Keeping Up with Newcastle United as an Exile" van Pitch Publishing - wat is hier beschikbaar.
