Spreken met Football Presse, legt Harris uit hoe een anonieme envelop, een netwerk van onafhankelijke bronnen en een reeks documenten zijn kijk veranderden, waarom Spurs-supporters zich tegen Sugar keerden, en hoe de nasleep uiteindelijk een van de meest getalenteerde coaches van Engeland overschaduwde.
Het partnerschap dat Tottenham zou redden
Harry Harris heeft een groot deel van zijn journalistieke carrière besteed aan het onderzoeken van de mensen en gebeurtenissen die anderen liever met rust laten. Weinig verhalen verdeelden echter de mening zo als de buitengewone breuk tussen Terry Venables en Alan Sugar bij Tottenham Hotspur in het begin van de jaren '90.
Voor supporters was het een strijd tussen een populaire voetbalheld en een impopulaire zakenman. Voor veel van Fleet Street was het een even eenvoudige keuze: Venables was de voetbaldier die Tottenham begreep, terwijl Sugar de buitenstaander was die de club binnenkwam en hem verwijderde.
Harris zag iets anders. Nadat hij aanvankelijk Venables had gesteund, begon hij de beschuldigingen rond de zakelijke transacties van de voormalige Tottenham-manager te onderzoeken, en uiteindelijk bevond hij zich bijna alleen tussen de voetbaljournalisten die bereid waren de geaccepteerde versie van de gebeurtenissen uit te dagen.
Om te begrijpen waarom het verhaal zo explosief werd, is het noodzakelijk om terug te gaan naar het partnerschap dat oorspronkelijk werd gevierd als de redding van Tottenham.
In 1991 had Spurs ernstige financiële problemen. De club had aanzienlijke schulden, de financiën stonden onder druk van Midland Bank, en Robert Maxwell had interesse getoond in het overnemen van de controle. Venables, die in 1987 als manager naar Tottenham was teruggekeerd, wilde de toekomst van de club veiligstellen en had al een overnamebod verkend met de Amerikaanse zakenman Larry Gillick.
De oplossing kwam via een partnerschap met Sugar, de Amstrad-ondernemer die de financiële kracht kon bieden die Venables ontbrak.
Het leek een ideale regeling. Venables zou zijn voetbalkennis, connecties en begrip van de club inbrengen, terwijl Sugar de commerciële ervaring en financiële steun zou bieden. Ze verwierven de controle in juni 1991, waarbij Sugar voorzitter werd en Venables CEO.
Het partnerschap was aanvankelijk succesvol. De financiële positie van Tottenham verbeterde, de club keerde terug naar winstgevendheid, en de voetbalzijde ontwikkelde een spannend team. Venables had geholpen om de FA Cup van 1991 te winnen, terwijl Sugars investering de stabiliteit had geboden die nodig was om de club operationeel te houden.
Maar de relatie was nooit zo eenvoudig als de publieke presentatie deed vermoeden.
Sugars investering verhoogde zijn aandelenbezit tot ongeveer 47,8 procent na een rechtenemissie, terwijl Venables ongeveer 22-23 procent bezat. De zakenman was de dominante aandeelhouder geworden, maar Venables bleef de meest invloedrijke voetbalfiguur van de club en de CEO.
De vraag wie er echt controle had over Tottenham werd steeds belangrijker.
De strijd om controle en de breuk
De onenigheid ging niet alleen over voetbalresultaten of de positie van de manager. Het betrof het bestuur van het bedrijf, de invloed van Venables' medewerkers, het beheer van de commerciële zaken van de club en de mate waarin Sugar bereid was zijn partner onafhankelijk te laten opereren.
Een bijzonder belangrijke figuur was Eddie Ashby, Venables' zakenpartner en consultant bij Tottenham. Hij werd beschouwd als een belangrijk onderdeel van Venables' machtsbasis, met aanzienlijke invloed op de commerciële operatie van de club. Jonathan Crystal, een andere directeur, was ook nauw verbonden met Venables.
Sugar voelde zich steeds ongemakkelijker bij de invloed van degenen om zijn CEO heen. Zijn standpunt was dat het probleem niet Venables' voetbalkwaliteiten waren, maar de manier waarop de club werd geleid en de invloed die zijn medewerkers uitoefenden.
Het geschil werd steeds bitterder. Ashby werd ontslagen, Crystals positie in de raad kwam onder druk te staan, en de relatie tussen de twee mannen verslechterde onherstelbaar.
In mei 1993 had Sugar besloten actie te ondernemen.
De beslissing om Venables op 14 mei als CEO te verwijderen zou een van de meest buitengewone bestuursstrijd in het Engelse voetbal opleveren. Venables ging onmiddellijk naar de Hoge Raad en verkreeg een gerechtelijk bevel dat hem herstelde, waardoor de beslissing van de raad tijdelijk werd teruggedraaid.
Hij was niet bereid om gewoon weg te lopen. Hij wilde zelf de controle over Tottenham overnemen en probeerde Sugar te dwingen zijn 47,8 procent aandelen te verkopen tegen een prijs die door de rechtbank werd bepaald.
De strijd ging nu zowel om eigendom als om werkgelegenheid.
De reactie vanuit de Tottenham-kleedkamer was onmiddellijk. Spelers die onder Venables hadden gewerkt, beschouwden hem als hun mentor en waren geschokt door de beslissing. Teddy Sheringham, Neil Ruddock, Jason Cundy, Gary Mabbutt en Vinny Samways waren onder degenen wiens steun tijdens de rechtszittingen werd genoteerd.
Ruddock gaf aan dat hij zou overwegen te vertrekken als Venables werd gedwongen om te vertrekken, terwijl de verklaringen van de spelers het belang van de manager voor de voetbalzijde benadrukten.
Buiten de rechtbank kwamen supporters in opstand voor Venables. Sugar werd ondertussen geconfronteerd met boze fans, waarbij sommigen geweld dreigden en anderen protesten en boycots organiseerden.
De zakenman die had geholpen Tottenham te redden, werd nu als de schurk behandeld.
Waarom Harry Harris weigerde Fleet Street te volgen
Het was tegen deze achtergrond dat Harris' eigen onderzoek begon vorm te krijgen.
Hij was niet begonnen als een tegenstander van Venables. Sterker nog, zijn eerdere mening over de voormalige Tottenham-manager was het tegenovergestelde.
Harris vertelde Football Presse, "Voor zijn breuk met Alan Sugar, respecteerde ik Terry Venables. In feite, toen Graham Kelly (de CEO van de FA op dat moment) me vroeg wie de volgende Engeland-manager moest zijn, pleitte ik, zoals je in het boek zegt, ik pleitte voor Terry Venables, wat een verrassing zou zijn voor veel mensen.
"Maar na de breuk steunde 99,9% van de media Terry Venables.
"En als journalist voelde ik altijd, weet je, er is altijd een andere kant van het verhaal. Dus door gewoon mee te gaan en de schapen in Fleet Street te volgen, gewoon de partij te steunen door Terry Venables te steunen, wat was daar het nut van?"
Harris besloot dat Sugar gehoord moest worden. Hij benaderde de voorzitter voor een interview, met de afspraken gemaakt via zijn public relations-adviseur, Nick Hewer.
Hewer begreep dat Sugar een verloren strijd voerde in de publieke opinie. De voorzitter had iemand nodig in de voetbalmedia die bereid was naar zijn kant van het verhaal te luisteren.
"Dus zocht ik een interview met Alan Sugar en via zijn PR-adviseur, Nick Hewer.
"Nick was zeer scherpzinnig, en hij besefte dat zijn cliënt wat steun nodig had binnen de Fleet Street-media. En mijn verzoek om hem te interviewen werd goedgekeurd."
Harris ging naar Sugars huis in Chigwell. Het was een belangrijke bijeenkomst, niet in de laatste plaats omdat de voorzitter op het punt stond zijn standpunt uit te leggen aan een voetbalpubliek dat overweldigend had besloten dat hij verantwoordelijk was voor de vernietiging van de meest populaire samenwerking van Tottenham.
"En ik ging naar zijn huis in Chigwell, nam mijn sportredacteur mee omdat het zo'n speciale gelegenheid was.
"En tijdens dat interview sprak hij de beroemde zin uit, weet je, dat hij behandeld werd als de man die Bambi had neergeschoten."
De beschrijving vatte de buitengewone onevenwichtigheid in publieke sympathie samen. Sugar geloofde dat hij werd afgebeeld als de harteloze zakenman die een geliefde voetbalfiguur had vernietigd, ongeacht wat er achter de schermen daadwerkelijk was gebeurd.
Maar Harris was niet tevreden met alleen het publiceren van de versie van de voorzitter.
"Ja, precies. En natuurlijk, weet je, zijn mening was dat er veel meer aan de hand was.
"Maar vanaf dat moment kon ik zien dat er een duidelijke zaak was. Het was voor mij duidelijk dat er meer onderzoek nodig was."
De anonieme envelop die het onderzoek begon
Wat volgde was niet, zoals sommige mensen aannamen, een stroom van informatie die simpelweg aan hem werd overhandigd door Sugar.
Harris begon mensen te benaderen die mogelijk kennis hadden van de interne werking van Tottenham en Venables' bredere zakelijke aangelegenheden. Hij was op zoek naar individuen die documentair bewijs konden leveren, in plaats van te vertrouwen op concurrerende versies van de gebeurtenissen van de twee centrale protagonisten.
"En het eerste document kwam anoniem per post bij mij binnen.
"Dus iedereen gaat ervan uit dat Alan Sugar me gewoon al de bewijsstukken heeft gegeven. Maar zo werkte het niet.
"Ik ging naar mensen zoals Alan Sugar en vele anderen, vele anderen die misschien de inside track wisten, en reduceerde het tot een handvol die daadwerkelijk de inside track wisten en de documentatie hadden.
"En toen reduceerde ik het tot misschien 3 of 4."
De zorg die Harris voor die bronnen had, was aanzienlijk. Hij wilde dat elk van hen begreep dat hij met andere mensen sprak die onafhankelijke kennis van dezelfde zaken hadden, zonder hun identiteiten aan elkaar te onthullen.
Hij wilde ook voorkomen dat ze konden worden teruggeleid naar het materiaal dat ze hadden geleverd.
"Ik zei tegen deze 3 of 4, kijk, het gaat uiteindelijk uitkomen, dus waarom niet laten uitkomen via mijn Daily Mirror-column?
"Dus kijk, ik vertelde alle 4, niet wie ik sprak, maar ik vertelde ze dat ik met 3 of 4 mensen in de know sprak die alle documentatie hadden. En ik heb hen hetzelfde gevraagd.
"Hier is mijn privé-adres, niet het adres van de Mirror, mijn huisadres. Stuur het gewoon naar me in een onopvallende envelop en zorg ervoor dat je een vriend het voor je laat posten zodat het niet gemakkelijk te traceren is terug naar waar je ook maar bent.
"En stuur me wat, wat je ook maar denkt dat ik mee kan beginnen. En dat is wat er gebeurde."
Het eerste document was bijzonder significant. Harris beschrijft het als een frauduleuze schijnfactuur, en de aankomst ervan markeerde het begin van een veel groter onderzoek.
"Eerst, de eerste frauduleuze schijnfactuur viel door mijn brievenbus. En dat is het startpunt.
"En, weet je, teruggaand naar de anderen die zeiden, kijk, ik heb het bewijs, waarom niet geef me de rest ervan? Dus het sneeuwbaleffect begon daar."
Hij is ook vastbesloten dat de eerste anonieme levering niet van Sugar afkomstig was.
"Maar het eerste bewijsstuk werd anoniem verzonden. Kijk, ik heb misschien een aanwijzing omdat het maar 3 of 4 mensen waren die het stuurden, dus ik heb duidelijk een aanwijzing wie het zou kunnen hebben gestuurd.
"Maar ik ben er vrij zeker van dat die envelop en dat eerste bewijsstuk niet van Alan Sugar kwamen."
De betekenis van dat onderscheid moet niet worden onderschat. Sugar werd al door veel van Venables' supporters afgebeeld als de zakenman die een campagne tegen een populaire manager orkestreerde. Harris maakte duidelijk dat zijn onderzoek zijn eigen bronnen had ontwikkeld en niet simpelweg een verlengstuk was van de public relations-operatie van de voorzitter.
De financiële vragen die de voetbalwereld verdeelden
De financiële vragen rond Venables werden steeds serieuzer.
Zijn aandeel in Tottenham was gefinancierd via leningen, en de regelingen achter het geld zouden uiteindelijk aandacht trekken van het Ministerie van Handel en Industrie, het Serious Fraud Office en onderzoeksprogramma's op televisie.
Een van de meest controversiële gebieden betrof een lening van meer dan £1 miljoen in verband met Venables' aankoop van Tottenham-aandelen. De daaropvolgende onderzoeken onderzochten of activa verbonden aan Transatlantic Inns, een bedrijf waarmee Venables betrokken was geweest, waren gebruikt om het geld veilig te stellen via leaseovereenkomsten.
Een Cardiff-pub bekend als The Miners werd een bijzonder buitengewoon onderdeel van het verhaal, waarbij onderzoekers zich afvroegen of het etablissement daadwerkelijk bestond en of activa zonder de juiste autoriteit waren gebruikt.
Venables ontkende consequent wangedrag. Zijn standpunt was dat het geld een ongedekte persoonlijke lening was en dat de beschuldigingen over het gebruik van bedrijfsactiva ongegrond waren.
De controverse strekte zich uit tot de financiering van zijn aandelenbezit. Er kwamen ook beschuldigingen naar voren over de transfer van Sheringham van Nottingham Forest, inclusief claims over onjuiste financiële regelingen. Die beschuldigingen werden betwist, en Venables ontkende dat hij onjuist had gehandeld.
Voor Sugar waren de financiële vragen centraal in de breuk van het partnerschap. Voor Venables' supporters maakten ze deel uit van een poging om hem te ondermijnen nadat hij uit de club was verwijderd.
Het onderscheid tussen voetbalverslaggeving en financiële onderzoeken werd steeds duidelijker.
Bijna alleen tegen de consensus van Venables
Harris herinnert zich Fleet Street als overweldigend aan één kant.
"Het was in tweeën verdeeld, maar het was 99,9% de ene kant en ik aan de andere. Ja, er waren niet echt veel van mij.
"Er waren een paar verlichte journalisten, één op de Mail on Sunday.
"Weet je, ik noemde twee of drie journalisten die door Terry Venables heen hadden gekeken en verder gingen, naar de waarheid. Anders was het unaniem aan de kant van Terry Venables."
Er was een bredere culturele dimensie aan de kloof. Venables was een gevestigde voetbalpersoonlijkheid, een charismatische manager die relaties had opgebouwd in de sport en enorm populair was onder supporters. Sugar was een zakenman wiens benadering van voetbal door velen werd gezien als een ongewenste inmenging in een wereld die traditioneel werd geleid door mensen die het spel begrepen.
De sportjournalisten waren vertrouwd met Venables. Ze kenden zijn karakter, zijn humor en zijn voetbalkwaliteiten. Sugar was de man die met geld en commerciële eisen was gekomen, en die uiteindelijk de man had verwijderd die zij beschouwden als het licht van de club.
Het was een gemakkelijk verhaal om te vertellen: de romantische voetbaldier tegen de meedogenloze zakenman.
Het onderzoek van de BBC's Panorama, uitgezonden in oktober 1993, en een daaropvolgend programma van Channel Four zouden dat verhaal uitdagen. Hun onderzoek naar Venables' zakelijke aangelegenheden bracht de financiële beschuldigingen op een veel grotere schaal in het publieke domein.
De programma's werden fel betwist, waarbij Venables juridische stappen dreigde en het gepresenteerde materiaal betwistte. Maar de kwestie kon niet langer worden afgedaan als slechts een meningsverschil tussen twee mannen bij Tottenham.
Voor Harris waren de gevolgen van het staan tegen de heersende mening zowel persoonlijk als professioneel.
"En het waren geen gemakkelijke twee jaar voor mij omdat Spurs-fans, 99,9%, Terry Venables steunden, en ik kreeg een heleboel persoonlijke beledigingen en bedreigingen."
Er was een bijzondere ironie in het feit dat Harris zelf een Tottenham-supporter was. Hij viel de voetbalkwaliteiten van een manager die hij eerder had bewonderd niet aan. Hij probeerde die prestaties te scheiden van de vragen over de manier waarop de club en de bijbehorende bedrijven waren beheerd.
De functie van Engeland en de kosten van de nasleep
Harris gelooft dat de voetbalautoriteiten de situatie anders hadden kunnen aanpakken.
Hij had Venables oorspronkelijk aanbevolen aan Graham Kelly voor de functie van Engeland, en hij geloofde niet dat de FA de controverse onbeperkt moest laten voortduren zonder een voetbalsbeslissing te nemen.
"Ja, om zo te zeggen, heel duidelijk. Ik bedoel, toen Graham Kelly me vroeg wie de volgende Engeland-manager moest zijn, zei ik Terry Venables.
"Ik zei, maar ik zei, maar Graham, het eerste wat je doet, als je kunt, als je het voor de hand liggend kunt zien, omdat ik het allemaal heb gepubliceerd en dit meer een kwestie is voor de politie en de DTI en alle andere autoritaire stadsinstanties.
"Ik zei, maar vanuit een voetbalperspectief, als je voelt dat dit invloed heeft op de voetbalregels, nou, beschuldig hem dan.
"Beschuldig hem van het in diskrediet brengen van het spel, wat alles dekt, alle kwalen van de Football Association. Hoor zijn zaak en als je voelt dat hij het spel op enige manier in diskrediet heeft gebracht, weet je, schors hem voor 3 of 4 wedstrijden en geef hem een boete van £100.000 en sluit het boek en ga dan verder."
De FA volgde die koers niet. In plaats daarvan werden de voortdurende geschillen en juridische procedures een afleiding van Venables' werk met het nationale team.
Harris gelooft dat de onzekerheid rond zijn toekomst uiteindelijk Engeland verhinderde om een manager te behouden die jarenlang in de functie had kunnen blijven.
"Maar hij nam mijn advies niet aan. Dus uiteindelijk, al die kwesties van Terry Venables die zijn problemen naar de rechtbank bracht en daar op aandrong, was tijdrovend voor hem.
"En de FA vond dat hij werd afgehouden van zijn functie als Engeland-coach.
"En ze wilden niet dat hij wegging. Wie zou dat willen? omdat hij Engeland-coach had kunnen zijn voor 10, 15, 20 jaar. Dat kon hij.
"Maar ze wilden hem geen langetermijncontract geven. Ze zeiden gewoon--hij zei dat hij een 2-jarig contract wilde tot de Wereldbeker vanaf de Euro's, wat niet onredelijk was.
"Maar vanwege alle zorgen van de FA zeiden ze dat ze hem slechts 1 jaar zouden geven, en hij ging dat niet accepteren."
Venables verliet uiteindelijk de functie van Engeland na Euro 96, nadat hij het team naar de halve finale had geleid. Voor Harris was de uitkomst een aanzienlijk verlies voor het Engelse voetbal.
De rechtszaak, de boze supporters en de gemiste kans
De relatie tussen Venables en Sugar bleef ondertussen een van de grote gemiste kansen in de moderne geschiedenis van Tottenham.
Sugar had de financiële steun geleverd die had geholpen de toekomst van de club veilig te stellen. Venables had het voetbal leiderschap, de connecties en de persoonlijkheid gebracht die hem zo'n belangrijke figuur maakte op White Hart Lane.
Geen van beide mannen was bereid de controle op te geven, en het partnerschap dat ooit werd gevierd als het droomticket van Tottenham eindigde in een bittere publieke confrontatie.
Harris gelooft dat de splitsing onnodig was, en dat Sugar oprechte pogingen deed om te voorkomen dat het zover kwam.
"Mensen gooiden eieren naar Alan Sugar en hij kwam naar de Hoge Raad en ze waren daar in groten getale met hun spandoeken ter ondersteuning van Terry Venables.
"Maar, weet je, al die jaren later, als ze deze boeken lezen en alle informatie opnemen, zullen ze veel wijzer zijn en een andere kijk hebben.
"Maar zelfs dat gezegd hebbende, weet je, Terry Venables was een geweldige coach voor Spurs en hij had nooit met Alan Sugar in conflict moeten komen. Ja. Weet je, Alan Sugar gaf hem genoeg kansen om niet met hem in conflict te komen.
"En ik was op de hoogte en rapporteerde over al die kansen achter de schermen.
"Maar Spurs-fans geloofden hen niet. Ze geloofden Terry Venables op dat moment. Maar nu zouden ze gemengde gevoelens hebben. Ze konden zien dat geen van beide mannen met elkaar in conflict had moeten komen. Ze hadden door moeten gaan en hoe succesvol het team had kunnen zijn als ze dat hadden gedaan."
Het is een opvallende conclusie van een journalist die jaren van vijandigheid heeft doorstaan voor het uitdagen van de populaire versie van de gebeurtenissen. Harris ontkent de betekenis van Venables voor Tottenham niet, noch wijst hij zijn kwaliteiten als coach af. Zijn argument is dat de voetbalkwaliteiten de zakelijke vragen niet buiten het onderzoek hadden moeten stellen.
En hij blijft ervan overtuigd dat de nasleep Engeland iets bijzonders heeft ontnomen.
"Ik denk dat hij--als ze zich hadden verzoend, hij uiteindelijk Engeland-manager zou zijn geworden, maar hij had misschien iets langer bij Tottenham kunnen blijven.
"Misschien niet, had de functie van Engeland kunnen aannemen, maar Engeland zou onder Terry Venables enorm succesvol zijn geweest, daar heb ik geen twijfel over."
Voor Harris gaat het verhaal uiteindelijk over de verantwoordelijkheid van een journalist om verder te kijken dan het geaccepteerde verhaal, zelfs als dat betekent dat hij bijna volledig alleen staat. Hij had Venables ooit aanbevolen voor Engeland. Hij bewonderde zijn werk bij Tottenham. Maar wanneer het bewijs en de vragen om onderzoek vroegen, weigerde hij te laten bepalen door populariteit wat wel en niet kon worden gerapporteerd.
Harry Harris is de auteur van "The Black Book: Secrets from the Heart of Football" van Legacy 11 Books - dat is hier beschikbaar.
