Binnen drie jaar was hij een van de meest gewilde jonge spelers in het Engelse voetbal geworden. Toch liet zijn vertrek naar Tottenham Hotspur in juli 1988, na de verkopen van Chris Waddle en Peter Beardsley, de Newcastle-supporters zich afvragen wat er misschien had kunnen zijn.
Voor Gary Sherrard, de Newcastle-historicus en auteur, is het verhaal van Gascoigne onlosmakelijk verbonden met de opwinding van het zien ontwikkelen van een lokale tiener tot een uitzonderlijke voetballer.
"Het FA Youth Cup-team waarin hij zat, kreeg behoorlijk wat aandacht in de lokale media omdat de FA Youth Cup sinds het begin van de jaren '60 niet meer door de club was gewonnen," vertelde Sherrard Football Presse.
"Er waren vier, vijf, zes van die jongens die doorbraken, sommigen voor een paar wedstrijden, maar anderen die een goede indruk maakten. Gascoigne was altijd de kers op de taart van dat team.
"Hij kwam in het eerste elftal, en ik denk dat hij twee wedstrijden speelde in zijn eerste seizoen. Zelfs toen spraken mensen al over hoe deze jongen een beetje speciaal was. Maar er was altijd een vraagteken: zou hij speciaal zijn in het mannenvoetbal, of was hij een show-off in het jeugdvoetbal? Die twee wedstrijden gaven hem een beetje een voorproefje."
Gascoigne's senior debuut kwam tegen het einde van het seizoen 1984-85. Onder Jack Charlton kreeg hij zijn eerste ervaring met senior voetbal voordat hij zich het volgende seizoen onder Willie McFaul vestigde.
Sherrard herinnert zich hoe snel de tiener het respect van ervaren professionals begon te veroveren.
"Het volgende seizoen, toen hij binnenkwam, gaf hij echt de oudere jongens in het team de les. Je kon dat meteen zien.
"Wat betreft individuele vaardigheden, zijn er veel mensen die zeggen dat ze nog nooit een Engelsman met de individuele vaardigheden van Paul Gascoigne hebben gezien. Maar zelfs in die fase kon je naar hem kijken en zeggen dat hij ook een echte teamspeler was, naast zijn geweldige individuele vaardigheden.
"En gewoon die arrogantie van de jeugd. Ik denk dat niets hem zou stoppen. Waarom zou ik iemand respecteren alleen omdat hij 200 wedstrijden meer heeft gespeeld dan ik? Ik zal hem laten zien hoe je het spel speelt. En dat was dat."
Gascoigne's talent was uitzonderlijk, maar zijn lokale oorsprong maakte de ervaring bijzonder betekenisvol voor de Newcastle-supporters. Hij was niet zomaar een veelbelovende jongere die van elders was gerekruteerd. Hij was een jongen uit Tyneside die door het lokale voetbalsysteem was gekomen en zijn stempel drukte op de club die ze liefhadden.
"Thuisgekweekt zijn was ook enorm. Hij werd meegevoerd door de menigte, en de menigte werd meegevoerd door hem. Dat is een van de redenen waarom het zo pijn deed toen hij vertrok."
De gouden generatie die Newcastle niet kon behouden
Gascoigne's vertrek was de laatste klap in een reeks verkopen die Newcastle al twee uitstekende spelers had gekost.
Waddle vertrok in 1985 naar Tottenham, gevolgd door Beardsley's verhuizing naar Liverpool in 1987. Gascoigne voegde zich bij Waddle op White Hart Lane in 1988, waarbij Tottenham een Britse recordvergoeding van ongeveer £2 miljoen betaalde.
De vertrekken kwamen tijdens een periode van financiële druk en managementinstabiliteit. Newcastle ontving aanzienlijke transfersommen, maar de daaropvolgende recrutering slaagde er niet in een team te vormen dat kon voortbouwen op het talent dat was verkocht.
Sherrard ziet de reeks als een van de bepalende gemiste kansen in de geschiedenis van de club.
"Helaas voor Newcastle was het de verkoop van Waddle, daarna Beardsley, en toen Gascoigne die enige echte impact op de transfermarkt financierde. En er waren geen grote impacten op de transfermarkt.
"Er was een zomer waarin Newcastle echt goed geld uitgaf aan vier spelers: Dave Beasant, Andy Thorn, John Hendrie en John Robertson. Geen van hen hield het langer dan ongeveer 35 wedstrijden vol. Hendrie was de enige die er het volledige seizoen was, in feite.
"Dat is een slecht voorbeeld voor een manager die zegt: 'Je hebt me nooit geld gegeven,' en dan, wanneer we wel wat geld krijgen, maken die spelers niet echt impact.
"Het is niet een club die lange tijd een geweldig record op de transfermarkt had."
De frustratie was niet alleen dat Newcastle drie getalenteerde spelers had verloren. Het was dat de club de fundamenten had bezeten van een team dat zich misschien tot iets bijzonders had kunnen ontwikkelen, om vervolgens te zien dat de sleutelcomponenten in opeenvolgende seizoenen vertrokken.
Sherrard gelooft dat de vraag wat er misschien was gebeurd onder een andere managementaanpak het waard is om te stellen.
Wat als Newcastle had gebouwd rond Waddle, Beardsley en Gascoigne?
Arthur Cox had geholpen Newcastle in de Eerste Divisie te vestigen en had gewerkt met spelers wiens technische vaardigheden de mogelijkheid boden van een opwindende aanvallende ploeg. Na het vertrek van Kevin Keegan als speler in 1984 veranderde de club echter van richting.
Jack Charlton werd manager en probeerde het team directer te maken. Sherrard begrijpt de bedoeling, maar vraagt zich af of die aanpak het beste gebruik maakte van de beschikbare spelers.
"Het zou geweldig zijn geweest, nietwaar, als hij de volgende stap had gezet nadat Keegan als speler was vertrokken.
"Jack Charlton werd manager en hij tekende twee zeer lange centrumaanvallers. Dat betekende dat Beardsley en Waddle naar de flanken of dieper moesten worden verplaatst. Zij waren de twee beste aanvallers in die tijd, dus het was geen geweldige mix.
"Je kon zien dat hij probeerde direct te zijn. Hij probeerde het team op de voorvoet te krijgen door direct te spelen. Maar als ik een speler in dat team was, zou mijn eerste gedachte zijn: waar is Peter Beardsley? Want hij krijgt deze pass. Of, waar is Chris Waddle? Hij krijgt deze pass.
"Ik zou niet hebben gedacht aan het lang wegleggen voor mensen om achteraan te rennen als je zoveel vermogen in je team hebt."
Het punt is niet dat Newcastle gegarandeerd succes had gehad als Cox was gebleven of de club zijn beste spelers had behouden. Voetbal biedt zelden zo'n zekerheid. Eerder gelooft Sherrard dat de combinatie van Waddle, Beardsley en Gascoigne een opmerkelijke concentratie van talent vertegenwoordigde waar Newcastle niet omheen heeft gebouwd.
"Als één manager in één bepaalde speelstijl gelooft en de spelers gewend zijn aan iets anders, wil je de eigenschappen die je hebt van unieke talenten zoals Waddle, Beardsley en, vlak achter hen, Paul Gascoigne, niet verspillen.
"Je wilt hem uiteraard zo snel mogelijk de bal geven."
Waddle en Beardsley hadden al hun kwaliteit bij Newcastle aangetoond, terwijl Gascoigne zich ontwikkelde tot een speler die het team naar een ander niveau kon tillen. In plaats daarvan waren alle drie tegen de zomer van 1988 vertrokken.
De daaropvolgende worstelingen van de club maakten het verlies pijnlijker. Newcastle werd in 1989 gedegradeerd uit de Eerste Divisie, een seizoen na Gascoigne's vertrek.
Een Wereldbekerster, maar altijd een jongen uit Tyneside
Gascoigne's verhuizing naar Tottenham gaf hem een groter podium. Zijn prestaties in Londen hielpen hem zich te vestigen als een Engeland-international, en tegen de Wereldbeker van 1990 in Italië was hij een van de bepalende figuren van het toernooi geworden.
Zijn prestaties in de knock-outfase, en zijn tranen na het ontvangen van een gele kaart in de halve finale tegen West-Duitsland die hem uit de finale zou hebben gehouden, maakten hem tot een nationaal icoon.
Sherrard herinnert zich hoe Gascoigne zich kort voor het toernooi in de plannen van Engeland wurmde.
"Voor hem om die opmars naar Italia '90 te maken, slechts een paar weken voordat de selectie werd aangekondigd, was hij niet echt een vaststaande starter.
"Hij had die opmars in de oefenwedstrijden, tegen Tsjechoslowakije en in de andere oefenwedstrijden, waarin je denkt, je kunt deze jongen niet uitsluiten. Het kan me niet schelen hoeveel caps de tegenstander heeft die die plaats zou kunnen hebben; je kunt hem niet uitsluiten.
"En hij ging het bewijzen in Italië die zomer."
Voor Newcastle-supporters bracht het zien van Gascoigne die elders succesvol was gemengde emoties. Ze wilden dat hij zou bloeien, maar zijn prestaties onderstreepten ook wat de club had verloren.
Sherrard's eigen herinneringen zijn geworteld in die vroege optredens in St James' Park, vóór de internationale roem en de bredere mythologie rond Gazza.
"Ik heb zijn debuut niet gezien. Ik herinner me het feit dat ik zijn debuut niet had gezien, maar ik zag de tweede en derde wedstrijden, en toen hij zich vestigde, dacht je, het is niet alleen dat we een goed team hebben; we bouwen een goed team rond lokale talenten.
"We zijn allemaal op het terras aan het denken dat we ook in dat team zouden moeten zitten. Dus wanneer je mensen ziet die net als jij zijn, die op Tyneside zijn geboren en het maken en dan verder gaan, dat was geweldig."
Die connectie is gebleven, ondanks de moeilijkheden die Gascoigne's leven na zijn speelhoogte kenmerkten. Voor Sherrard kan zijn status onder de Newcastle-supporters niet worden gereduceerd tot de omstandigheden van zijn vertrek of wat er in latere jaren volgde.
"Er is een duidelijke warmte voor Paul, ongeacht wat er in zijn leven sindsdien is gebeurd. Hij is een jongen uit Tyneside, geboren en getogen, en er zijn heel veel mensen, van dezelfde generatie en jongere generaties, die hem idoliseerden toen hij een speler was.
"Ze wilden met tegenzin dat hij het goed deed bij Tottenham en overal daarna. Maar voor die fans die een deel daarvan zagen, is dat een zeer speciale tijd om in te delen."
Was er ooit een andere Gazza?
Newcastle heeft andere getalenteerde lokale spelers voortgebracht, maar weinigen hebben de natuurlijke vaardigheden, persoonlijkheid en bredere culturele impact van Gascoigne gecombineerd. Toen hem werd gevraagd of iemand sindsdien dichtbij is gekomen, noemt Sherrard Lee Clark als de thuisgekweekte speler die het dichtst bij die rol kwam.
Clark kwam naar voren tijdens Newcastle's moeilijke jaren vóór de heropleving van de club onder Kevin Keegan. Hij bereikte niet het internationale profiel van Gascoigne, maar Sherrard gelooft dat zijn bijdrage meer erkenning verdient.
"Degene die de rol zou hebben overgenomen, als je wilt, zou Lee Clark zijn geweest omdat Lee Clark, weer een jongen uit Tyneside, in een team kwam dat het niet bijzonder goed deed.
"Ik denk dat Lee zelf voelt dat het waarschijnlijk gemakkelijker was om hem eruit te laten dan om een grote aanwinst eruit te laten op sommige momenten. Maar in het proces van het schrijven van het boek heb ik behoorlijk wat wedstrijden opnieuw bekeken, en er zijn periodes waarin je denkt, je moet jezelf eraan herinneren dat Lee Clark een 20-jarige was die voor de middenvelders kwam, de zestien in stormde en enkele zeer waardevolle doelpunten scoorde.
"Hij had gewoon uithoudingsvermogen en de wil om te blijven spelen die hem van anderen scheidde."
Clark's timing was ongelukkig. Terwijl de financiën van Newcastle verbeterden, rekruteerde de club steeds meer gevestigde en dure spelers, waardoor de concurrentie om plaatsen moeilijker werd voor een jonge middenvelder die door de gelederen was gekomen.
"Hij had ook een beetje pech dat het net het moment was waarop Newcastle bereid was om een hoop geld aan spelers uit te geven, en er zijn maar een bepaald aantal plaatsen in een team.
"Misschien zou Lee, in een ander tijdperk, als hij een paar jaar ouder was geweest, ze hebben kunnen afhouden omdat hij meer gevestigd en meer een senior speler zou zijn geweest.
"Maar hij was de thuisgekweekte die het dichtstbij kwam en had een natuurlijk talent, een natuurlijke vaardigheid, en ook een teamethiek en iets over hem."
Gascoigne's verhaal blijft uniek, maar Clark's illustreert de moeilijkheid van het behouden van een pad van lokaal voetbal naar het eerste elftal van Newcastle. Beiden waren producten van de voetbalcultuur van de regio, en beiden vertegenwoordigden de mogelijkheid dat een lokale jongere centraal kon komen te staan in de identiteit van de club.
Voor Sherrard is dat waarom Gascoigne zo speciaal blijft. Supporters zagen de beginjaren van zijn carrière, erkenden zijn buitengewone vermogen en zagen hem een ster worden op het wereldtoneel. Zijn vertrek in 1988 beroofde Newcastle van een speler die misschien had geholpen een andere toekomst te vormen, maar het brak de connectie met de stad die hem had voortgebracht niet.
De warmte blijft bestaan omdat, voordat Gazza een Engeland-icoon werd, hij een van hen was.
Gary Sherrard is auteur van "Miles Away: Keeping Up with Newcastle United as an Exile" van Pitch Publishing - dat is hier beschikbaar.
